ต้องตัดมดลูกไหม

คำตอบสั้น ๆ

ไม่ใช่ทุกรายค่ะ ภาวะมดลูกหย่อนจำนวนมากซ่อมแซมได้โดยเก็บมดลูกไว้ เทคนิคที่ยกและยึดมดลูกกลับเข้าที่กับเอ็นในอุ้งเชิงกราน แทนการตัดออก เป็นวิธีที่ใช้กันเป็นมาตรฐาน และสำหรับผู้ที่ต้องการเก็บมดลูก ควรเป็นเรื่องแรกที่คุยกัน ไม่ใช่ทางเลือกสำรอง

แต่มีบางกรณีที่การตัดออกเป็นการผ่าตัดที่เหมาะสมกว่า และแพทย์ที่ไม่เคยบอกเรื่องนี้ไม่ได้กำลังถนอมน้ำใจคนไข้ กรณีเหล่านั้นได้แก่ มีเลือดออกผิดปกติที่ยังหาสาเหตุไม่ได้ มดลูกโตจากเนื้องอก พบความผิดปกติจากการตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูกหรือการตัดชิ้นเนื้อ และภาวะหย่อนรุนแรงบางรายที่เนื้อเยื่อพยุงเองไม่แข็งแรงพอจะรับการซ่อม

สิ่งที่สำคัญที่สุด: เรื่องนี้ตัดสินหลังตรวจภายในและประเมินระดับแล้วเท่านั้น ไม่ได้ตัดสินจากอาการ และไม่ได้ตัดสินผ่านแชท ใครก็ตามที่บอกว่าคุณต้องผ่าตัดแบบไหนทั้งที่ยังไม่ได้ตรวจ คนนั้นกำลังเดา

เก็บมดลูกไว้ — ทำอย่างไร

การผ่าตัดมดลูกหย่อนแบบเก็บมดลูก (hysteropexy) คือการยึดมดลูกกลับขึ้นไปโดยใช้เอ็นของร่างกายเองหรือวัสดุพยุงที่แพทย์ใส่ให้ มดลูกยังอยู่ วิธีที่ใช้ขึ้นกับว่าหย่อนตำแหน่งใดและหย่อนมากแค่ไหน

เหตุผลที่ผู้หญิงเลือกวิธีนี้ ยังต้องการมีบุตร ไม่ต้องการตัดอวัยวะที่ตัวมันเองไม่ได้เป็นโรค ต้องการเลี่ยงการผ่าตัดที่ใหญ่กว่า และสำหรับบางคน ความหมายที่มดลูกมีต่อเธอ ซึ่งเป็นเหตุผลที่ฟังขึ้นและได้รับการรับฟังแบบนั้นที่นี่

ข้อแลกเปลี่ยน พูดกันตรง ๆ เมื่อมดลูกยังอยู่ ก็ยังมีโอกาสเกิดปัญหาที่มดลูกเกิดได้ เช่น เลือดออก เนื้องอก และยังต้องตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูกต่อเนื่อง นอกจากนี้ภาวะหย่อนสามารถกลับเป็นซ้ำได้หลังการผ่าตัดทุกแบบ ไม่ว่าจะเก็บมดลูกหรือไม่ ส่วนแบบไหนมีโอกาสเป็นซ้ำมากกว่าในกรณีของคุณ ขึ้นกับเนื้อเยื่อและระดับความรุนแรงของคุณ และเป็นคำถามสำหรับแพทย์ที่ตรวจคุณ

กรณีที่แนะนำให้ตัดมดลูก

การผ่าตัดมดลูกทางช่องคลอด (vaginal hysterectomy) คือการนำมดลูกออกผ่านทางช่องคลอด เป็นวิธีที่ใช้บ่อยที่สุดเมื่อเหตุผลของการผ่าตัดคือภาวะหย่อน และมักทำร่วมกับการซ่อมผนังช่องคลอด เพราะภาวะหย่อนน้อยรายที่เป็นตำแหน่งเดียว

มักแนะนำเมื่อมีเลือดออกผิดปกติที่ยังไม่ทราบสาเหตุ มดลูกโตหรือมีเนื้องอกที่ก่ออาการเอง พบความผิดปกติจากการตรวจคัดกรองหรือชิ้นเนื้อ และในภาวะหย่อนรุนแรงบางรายที่ตัวมดลูกเป็นส่วนหนึ่งของปัญหา

สิ่งที่เปลี่ยนไปหลังผ่าตัด ประจำเดือนจะหมดไปและตั้งครรภ์ไม่ได้อีก หากเก็บรังไข่ไว้ ซึ่งเป็นแนวทางปกติเมื่อไม่มีเหตุผลต้องตัดออก ฮอร์โมนจะยังทำงานต่อ และไม่ใช่ภาวะหมดประจำเดือนจากการผ่าตัด การเก็บหรือตัดรังไข่เป็นคนละการตัดสินใจกับการเก็บหรือตัดมดลูก ควรคุยแยกกัน ไม่ใช่เหมารวม

ผ่าทางช่องคลอด ไม่ต้องเปิดหน้าท้อง

การผ่าตัดภาวะอุ้งเชิงกรานหย่อนส่วนใหญ่ รวมถึงการตัดมดลูก ทำผ่านทางช่องคลอด ไม่มีแผลผ่าตัดที่หน้าท้อง และไม่มีแผลเป็นภายนอก นี่เป็นวิธีมาตรฐานสำหรับข้อบ่งชี้นี้ ไม่ใช่เทคนิคพิเศษ

กรณีที่ใช้การผ่าทางหน้าท้องหรือผ่าตัดผ่านกล้อง (ส่องกล้อง) แทน จะมีเหตุผลเฉพาะ เช่น ขนาดของมดลูก ประวัติการผ่าตัดเดิมและพังผืด หรือเทคนิคการซ่อมที่วางแผนไว้

ระยะพักฟื้นต่างกันทั้งตามวิธีและตามแต่ละบุคคล แพทย์ที่ตรวจจะบอกสิ่งที่คาดหมายได้สำหรับการผ่าตัดที่วางแผนจริง จำนวนวันที่เว็บไซต์บอกไว้ก่อนที่จะมีใครตรวจคุณ ไม่ใช่ข้อมูล หน้านี้จึงไม่ระบุไว้

ผ่าตัดไปเพื่อแก้อาการอะไร

การผ่าตัดภาวะหย่อนเป็นการผ่าตัดเพื่อแก้อาการ และสมควรถามให้ชัดว่าอาการไหนบ้าง อาการที่การผ่าตัดทำเพื่อจัดการ ได้แก่ ความรู้สึกหน่วงถ่วง ที่เป็นมากขึ้นตอนบ่ายเย็น ก้อนที่คลำได้หรือมองเห็น ต้องใช้นิ้วดันจึงจะถ่ายปัสสาวะหรืออุจจาระได้หมด ความไม่สบายขณะมีเพศสัมพันธ์ และข้อจำกัดที่ผู้หญิงหลายคนยอมรับไว้เงียบ ๆ เช่น เลี่ยงการออกกำลังกาย เลี่ยงยกของ และต้องวางแผนทั้งวันรอบอาการนี้

นี่คือเกณฑ์ที่ควรใช้ตัดสินการผ่าตัด และเป็นเกณฑ์ที่คุณควรใช้ตัดสินว่ามันคุ้มหรือไม่ ผลลัพธ์แตกต่างกันในแต่ละบุคคล และไม่มีการรับประกันผล

การผ่าตัดไม่ใช่ขั้นแรกสำหรับภาวะหย่อนระดับน้อยถึงปานกลาง การฝึกกล้ามเนื้ออุ้งเชิงกรานอย่างถูกวิธีและห่วงพยุงช่องคลอดเป็นทางเลือกที่ไม่ต้องผ่าตัดซึ่งเหมาะกับผู้หญิงจำนวนมาก และระดับ 1–2 ส่วนใหญ่ดูแลได้โดยไม่ต้องผ่าตัดเลย

เนื้องอกมดลูก และช็อกโกแลตซีสต์ — คนละการตัดสินใจ

เนื้องอกมดลูกและช็อกโกแลตซีสต์ (ถุงน้ำรังไข่จากเยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่) เป็นเหตุผลของการผ่าตัดคนละเรื่องกับภาวะหย่อน และมีหลักคิดคนละแบบ ที่นำมาไว้ในหน้านี้เพราะผู้หญิงมักค้นหาพร้อมกัน แต่ไม่ใช่การตัดสินใจเดียวกัน

เนื้องอกมดลูกไม่ได้ต้องผ่าออกทุกก้อน จำนวนมากไม่มีอาการและดูแลด้วยการติดตาม พิจารณาผ่าตัดเมื่อทำให้เลือดออกมาก รู้สึกแน่นกดเบียด หรือปวด และในรายที่ต้องการเก็บมดลูก การเลาะเฉพาะก้อนเนื้องอกออก (myomectomy) แทนการตัดมดลูก อาจทำได้ ขึ้นกับจำนวน ขนาด และตำแหน่งของก้อน

ช็อกโกแลตซีสต์ ประเมินจากขนาด อาการ ผลต่อการมีบุตร และลักษณะจากภาพถ่ายทางรังสี การผ่าตัดต้องชั่งกับผลกระทบต่อปริมาณไข่สำรองในรังไข่ จึงไม่ใช่ข้อแนะนำอัตโนมัติ

ทั้งสองอย่างประเมินด้วยการตรวจร่างกายและภาพถ่ายก่อนวางแผนใด ๆ หากพบลักษณะที่น่าสงสัยจากภาพถ่าย แนวทางจะเปลี่ยนและจะส่งต่อตามความเหมาะสม

ผ่าตัดที่ไหน

คลินิกเป็นที่ตรวจประเมิน ประเมินระดับ และตัดสินใจเรื่องการผ่าตัด ส่วนการผ่าตัดทำที่โรงพยาบาลพันธมิตร ซึ่งมีห้องผ่าตัด วิสัญญีแพทย์ และการดูแลผู้ป่วยใน เขียนไว้ตรงนี้แทนที่จะปล่อยให้ไปรู้เอาทีหลัง เพราะที่นี่เป็นคลินิกบนชั้น 8 ของศูนย์การค้า และการผ่าตัดควรอยู่ในโรงพยาบาล

โรงพยาบาลพันธมิตรคือ โรงพยาบาลพระรามเก้า และ โรงพยาบาลวิมุต จะใช้ที่ใดขึ้นกับการผ่าตัดที่วางแผนไว้ ตารางผ่าตัดของแพทย์ และในกรณีที่เกี่ยวข้อง ประกันของคุณใช้ได้กับโรงพยาบาลใด

แพทย์ผู้ผ่าตัดคือแพทย์เฉพาะทางท่านที่ตรวจประเมินคุณ ค่าใช้จ่ายของโรงพยาบาลและค่าผ่าตัดทางโรงพยาบาลเป็นผู้แจ้ง และแยกต่างหากจากค่าปรึกษาแพทย์ของคลินิก คุณจะได้ตัวเลขก่อนตัดสินใจ

แพทย์เฉพาะทางที่ดูแลด้านนี้

ผศ.นพ.คมกฤช เอี่ยมจิรกุล — สูตินรีเวชระบบทางเดินปัสสาวะ การผ่าตัดมดลูกทางช่องคลอดและการซ่อมผนังช่องคลอดอยู่ในความเชี่ยวชาญที่ระบุไว้

รศ.พญ.อรวี ฉินทกานันท์ (ว.33071) — เวชศาสตร์อุ้งเชิงกรานสตรีและศัลยกรรมซ่อมเสริม ได้รับประกาศนียบัตรด้านการผ่าตัดผ่านกล้องทางนรีเวช fellowship ที่ Atlanta Urogynecology Associates

พญ.วริศรา จันทรสอน (ว.26575) — การผ่าตัดภาวะหย่อนและปัสสาวะเล็ด fellowship ด้านสูตินรีเวชระบบทางเดินปัสสาวะ University of Sydney

นพ.วันฉัตร โกมล — เวชศาสตร์อุ้งเชิงกรานสตรีและศัลยกรรมซ่อมเสริม ประกาศนียบัตรการผ่าตัดผ่านกล้องทางนรีเวช

ตรวจสอบเลขใบประกอบวิชาชีพได้ที่แพทยสภา มีแพทย์หญิงให้เลือก แจ้งความประสงค์ได้ตอนนัดหมาย

กรณีที่ควรพบแพทย์เร็วกว่านัดปกติ

อย่ารอนัดปกติ หากมีเลือดออกทางช่องคลอดหลังหมดประจำเดือน เลือดออกหลังมีเพศสัมพันธ์ มีแผลหรือการติดเชื้อที่ก้อนซึ่งยื่นออกมา หรือปัสสาวะไม่ออก กรณีเหล่านี้ต้องได้รับการตรวจทันที

นอกเหนือจากนั้น การนัดครั้งแรกที่มีประโยชน์คือการตรวจภายในและประเมินระดับ ไม่ซับซ้อน ประกอบด้วยการซักประวัติ การตรวจภายในเพื่อระบุว่าหย่อนตำแหน่งใดและมากแค่ไหน และบางรายตรวจการทำงานของกระเพาะปัสสาวะเพิ่ม การตรวจนี้เองที่เป็นตัวกำหนดทางเลือกทั้งหมดข้างต้น

มดลูกหย่อน ต้องตัดมดลูกทุกรายไหม

ไม่ใช่ทุกรายค่ะ ภาวะมดลูกหย่อนจำนวนมากซ่อมแซมได้โดยเก็บมดลูกไว้ ด้วยเทคนิคที่ยึดมดลูกกลับเข้าที่กับเอ็นในอุ้งเชิงกราน การตัดออกแนะนำในบางกรณี ได้แก่ มีเลือดออกผิดปกติที่ยังไม่ทราบสาเหตุ มดลูกโตจากเนื้องอก พบความผิดปกติจากการตรวจคัดกรองหรือชิ้นเนื้อ และภาวะหย่อนรุนแรงบางรายที่เนื้อเยื่อพยุงไม่แข็งแรงพอ การตัดสินใจเกิดขึ้นหลังตรวจภายในและประเมินระดับ ไม่ใช่จากอาการ

ผ่าตัดมดลูกหย่อน ต้องเปิดหน้าท้องไหม

ส่วนใหญ่ไม่ต้องค่ะ การผ่าตัดภาวะอุ้งเชิงกรานหย่อนรวมถึงการตัดมดลูก ส่วนใหญ่ทำผ่านทางช่องคลอด ไม่มีแผลที่หน้าท้องและไม่มีแผลเป็นภายนอก กรณีที่ใช้การผ่าทางหน้าท้องหรือผ่าตัดผ่านกล้องจะมีเหตุผลเฉพาะ เช่น ขนาดของมดลูก พังผืดจากการผ่าตัดเดิม หรือเทคนิคการซ่อมที่วางแผนไว้

ตัดมดลูกแล้วจะเข้าสู่วัยทองเลยไหม

ไม่ค่ะ หากเก็บรังไข่ไว้ ซึ่งเป็นแนวทางปกติเมื่อไม่มีเหตุผลต้องตัดออก ฮอร์โมนจะยังทำงานต่อและไม่ใช่ภาวะหมดประจำเดือนจากการผ่าตัด สิ่งที่เปลี่ยนคือประจำเดือนจะหมดไปและตั้งครรภ์ไม่ได้อีก การเก็บหรือตัดรังไข่เป็นคนละการตัดสินใจกับการเก็บหรือตัดมดลูก ควรคุยแยกกัน

เนื้องอกมดลูก ต้องผ่าออกทุกก้อนไหม

ไม่ค่ะ เนื้องอกมดลูกจำนวนมากไม่มีอาการและดูแลด้วยการติดตาม พิจารณาผ่าตัดเมื่อทำให้เลือดออกมาก รู้สึกแน่นกดเบียด หรือปวด และในรายที่ต้องการเก็บมดลูก การเลาะเฉพาะก้อนเนื้องอกออก (myomectomy) อาจทำได้ ขึ้นกับจำนวน ขนาด และตำแหน่งของก้อน

ผ่าตัดที่ไหน ที่คลินิกหรือโรงพยาบาล

ผ่าตัดที่โรงพยาบาลพันธมิตรค่ะ คือโรงพยาบาลพระรามเก้า และโรงพยาบาลวิมุต ซึ่งมีห้องผ่าตัด วิสัญญีแพทย์ และการดูแลผู้ป่วยใน ส่วนคลินิกที่เอ็มสเฟียร์เป็นที่ตรวจประเมิน ประเมินระดับ และตัดสินใจเรื่องการผ่าตัด ค่าใช้จ่ายของโรงพยาบาลและค่าผ่าตัดทางโรงพยาบาลเป็นผู้แจ้ง แยกจากค่าปรึกษาแพทย์ของคลินิก