ภาวะช่องคลอดเกร็ง (Vaginismus) คือการหดเกร็งของกล้ามเนื้ออุ้งเชิงกรานรอบปากช่องคลอดโดยไม่ได้ตั้งใจ ทำให้การสอดใส่ ไม่ว่าจะเป็นผ้าอนามัยแบบสอด การตรวจภายใน หรือการมีเพศสัมพันธ์ เจ็บหรือทำไม่ได้เลย นี่เป็นภาวะที่มีอยู่จริง ได้รับการยอมรับทางการแพทย์ และรักษาได้ ไม่ใช่เรื่องที่คิดไปเอง และไม่ใช่สิ่งที่ผู้หญิงตั้งใจทำ การเกร็งนี้เป็นปฏิกิริยาปกป้องตัวเองโดยอัตโนมัติ ไม่ใช่ทางเลือก จึงเป็นเหตุผลว่าทำไมคำแนะนำให้ทำใจให้สบายจึงไม่เคยช่วยใครได้
การแยกภาวะช่องคลอดเกร็งออกจากสาเหตุอื่นของอาการเจ็บขณะสอดใส่เป็นเรื่องสำคัญ เพราะแนวทางรักษาต่างกัน ภาวะช่องคลอดแห้งซึ่งพบบ่อยหลังคลอดบุตรหรือในวัยหมดประจำเดือน ทำให้รู้สึกแสบร้อนจากการเสียดสี และดีขึ้นได้ด้วยสารหล่อลื่นและการดูแลเนื้อเยื่อ ส่วนโรคผิวหนังอย่างไลเคน สเคลอโรซัส หรือแผลเป็นจากการฉีกขาดหรือการผ่าตัดเดิม จะเจ็บเฉพาะจุดที่ระบุตำแหน่งได้ ขณะที่ภาวะช่องคลอดเกร็งให้ความรู้สึกแตกต่างออกไป ผู้หญิงหลายคนอธิบายว่าเหมือนมีกำแพงกั้น หรือไม่มีช่องทางให้อะไรผ่านเข้าไปได้ ปัญหาเหล่านี้มักเกิดร่วมกัน การประเมินที่ดีจึงต้องมองหาทุกสาเหตุ
สิ่งที่ทำให้ภาวะนี้ดำเนินต่อไปคือวงจร ประสบการณ์เจ็บปวดหรือความกลัวในครั้งแรก ๆ สอนให้ร่างกายเรียนรู้ว่าการสอดใส่หมายถึงอันตราย ครั้งต่อไปจึงเริ่มต้นด้วยความคาดการณ์ล่วงหน้า กล้ามเนื้อเกร็งก่อนที่อะไรจะเกิดขึ้น และความคาดหวังนั้นก็ได้รับการยืนยันซ้ำ วงจรนี้อธิบายว่าทำไมการฝืนใจเพียงอย่างเดียวจึงไม่ค่อยได้ผล และทำไมการรักษาจึงต้องดูแลทั้งร่างกายและความวิตกกังวลไปพร้อมกัน
การมาพบครั้งแรกที่ THE FIT CLINIC คือการพูดคุย แพทย์จะถามอย่างนุ่มนวลโดยไม่ตัดสินว่าอาการเริ่มเมื่อใด เคยลองวิธีใดมาบ้าง และคุณอยากทำอะไรได้บ้าง จะไม่มีการตรวจใด ๆ หากคุณไม่ยินยอมอย่างชัดเจน และการเลือกไม่ตรวจภายในในครั้งแรกเป็นคำตอบที่ยอมรับได้อย่างเต็มที่ หากคุณพร้อมให้ประเมิน จะทำอย่างช้า ๆ เป็นขั้นตอนที่คุณควบคุมเอง และหยุดทันทีที่คุณบอก
การรักษามักผสมผสานหลายแนวทาง ได้แก่ การฝึกกล้ามเนื้ออุ้งเชิงกรานให้คลายตัวมากกว่าการเพิ่มความแข็งแรง เพราะปัญหาคือความตึงที่มากเกินไป การรักษาภาวะแห้ง เนื้อเยื่อบาง หรือแผลเป็นที่กดเจ็บซึ่งเป็นปัจจัยร่วม และการฝึกลดความไวทีละขั้น เพื่อให้คุณค่อย ๆ คุ้นเคยกับความรู้สึกด้วยตนเองตามจังหวะของคุณ หากความวิตกกังวลเป็นปัจจัยหลัก การทำงานร่วมกับนักจิตวิทยาหรือนักเพศบำบัดมักเป็นสิ่งที่ทำให้การรักษาทางกายเดินหน้าต่อได้
THE FIT CLINIC ตั้งอยู่ชั้น 8 อาคาร EM Tower ศูนย์การค้า EMSPHERE ถนนสุขุมวิท 628 ใกล้ BTS พร้อมพงษ์ เปิดทุกวัน 10:00-19:00 น. และไม่ต้องมีใบส่งตัว การปรึกษาให้บริการเป็นภาษาอังกฤษหรือภาษาไทย หากต้องการภาษาอื่น สามารถจัดหาล่ามได้โดยแจ้งล่วงหน้าทาง LINE @thefitbkk ตอนนัดหมาย เพียงเข้ามาพูดคุยก็ถือว่าเริ่มต้นแล้ว