เมื่อฮอร์โมนเอสโตรเจนลดลง เยื่อบุช่องคลอดจะบางลงและสารหล่อลื่นตามธรรมชาติลดลง ต่างจากอาการร้อนวูบวาบที่มักดีขึ้นเองตามเวลา อาการนี้มักไม่หายเองและค่อย ๆ เป็นมากขึ้น — แต่เป็นอาการที่ดูแลได้
ชื่อทางการแพทย์คือ กลุ่มอาการทางระบบปัสสาวะและอวัยวะเพศในวัยหมดประจำเดือน (Genitourinary Syndrome of Menopause หรือ GSM) ชื่อนี้ยาวแต่มีเหตุผล เพราะเนื้อเยื่อชุดเดียวกันบุทั้งช่องคลอดและท่อปัสสาวะ อาการจึงมาด้วยกัน
อาการทางช่องคลอด: แห้ง แสบ คัน รู้สึกตึง เจ็บขณะมีเพศสัมพันธ์ หรือมีเลือดออกเล็กน้อยหลังมีเพศสัมพันธ์
อาการทางปัสสาวะที่มักไม่ถูกเชื่อมโยง: ปวดปัสสาวะบ่อยหรือกะทันหัน แสบขัดเวลาปัสสาวะ และการติดเชื้อทางเดินปัสสาวะที่เป็นซ้ำ ๆ ผู้หญิงจำนวนมากถูกรักษาการติดเชื้อซ้ำแล้วซ้ำอีกโดยไม่มีใครพูดถึงสาเหตุที่อยู่เบื้องหลัง
อาการเหล่านี้พบได้บ่อยมากในวัยหมดประจำเดือน และยังพบได้ในผู้ที่ให้นมบุตร ผู้ที่ตัดรังไข่ และผู้ที่ได้รับการรักษามะเร็งบางชนิด
สารให้ความชุ่มชื้นช่องคลอด (moisturiser) กับสารหล่อลื่น (lubricant) ไม่ใช่สิ่งเดียวกัน และนี่คือความเข้าใจผิดที่ทำให้หลายคนคิดว่า “ลองแล้วไม่ได้ผล”
Moisturiser ใช้สม่ำเสมอทุก 2–3 วัน ไม่ว่าจะมีเพศสัมพันธ์หรือไม่ ทำหน้าที่คืนความชุ่มชื้นให้เนื้อเยื่อ เป็นแนวทางเริ่มต้นและต้องใช้ต่อเนื่องจึงจะเห็นผล
Lubricant ใช้เฉพาะตอนมีเพศสัมพันธ์ ช่วยลดการเสียดสีทันที แต่ไม่ได้แก้ที่เนื้อเยื่อ
ใช้ทั้งสองอย่างร่วมกันได้และมักได้ผลดีกว่าใช้อย่างเดียว หลีกเลี่ยงการสวนล้างช่องคลอดและสบู่ที่มีน้ำหอม เพราะทำให้เยื่อบุระคายเคืองมากขึ้น
ฮอร์โมนเอสโตรเจนเฉพาะที่ขนาดต่ำ เป็นทางเลือกที่มีการศึกษาทางการแพทย์รองรับมากสำหรับ GSM ใช้เฉพาะที่ในช่องคลอด ปริมาณฮอร์โมนที่ดูดซึมเข้าสู่กระแสเลือดต่ำมาก ต่างจากฮอร์โมนทดแทนแบบรับประทาน ความเหมาะสมและข้อควรระวังพิจารณาเป็นรายบุคคลร่วมกับแพทย์ โดยเฉพาะผู้ที่มีประวัติมะเร็งเต้านมหรือลิ่มเลือดอุดตัน
ทางเลือกที่ไม่ใช้ฮอร์โมนชนิดอื่น มีหลายรูปแบบ พิจารณาตามอาการและประวัติของแต่ละราย
การรักษาด้วยพลังงาน เช่น เลเซอร์ CO₂ แบบ fractional (MonaLisa Touch) เป็นทางเลือกที่พิจารณาเป็นรายกรณีหลังการตรวจประเมิน ร่วมกับการอธิบายหลักฐานทางการแพทย์ที่มีอยู่ ทางเลือกอื่น และข้อจำกัด เพื่อให้ผู้รับบริการตัดสินใจร่วมกับแพทย์ ไม่ใช่ทางเลือกลำดับแรก และผลลัพธ์แตกต่างกันในแต่ละบุคคล
การรักษา GSM มักต้องใช้ต่อเนื่อง เพราะสาเหตุคือระดับฮอร์โมนที่เปลี่ยนไปอย่างถาวร การหยุดรักษามักทำให้อาการกลับมา ซึ่งเป็นเรื่องปกติ ไม่ใช่ความล้มเหลวของการรักษา
อ่านคู่มือฉบับภาษาอังกฤษ →ควรพบแพทย์เมื่อใช้ moisturiser สม่ำเสมอแล้วอาการยังไม่ดีขึ้น เจ็บขณะมีเพศสัมพันธ์ มีการติดเชื้อทางเดินปัสสาวะซ้ำ ๆ หรืออาการรบกวนชีวิตประจำวันและความสัมพันธ์
ควรพบแพทย์โดยเร็ว หากมีเลือดออกทางช่องคลอดหลังหมดประจำเดือน ซึ่งต้องได้รับการตรวจเสมอไม่ว่าจะน้อยแค่ไหน มีเลือดออกหลังมีเพศสัมพันธ์ มีก้อนหรือแผลที่ไม่หาย หรือมีอาการปวดที่เป็นมากขึ้น
การตรวจประกอบด้วยการซักประวัติและการตรวจภายใน ซึ่งบอกสภาพเนื้อเยื่อได้โดยตรง และเป็นตัวกำหนดว่าทางเลือกใดเหมาะกับแต่ละราย
นพ.อรรถสิทธิ์ กิจมานะวัฒน (ว.47942) ด้านนรีเวชความงาม ภาวะช่องคลอดแห้ง และเวชศาสตร์เพศสัมพันธ์ และ พญ.อภิชญา คล้ายแก้ว (ว.48874) ด้านการรักษาด้วยเลเซอร์และนรีเวชความงาม ตรวจสอบเลขใบประกอบวิชาชีพได้ที่แพทยสภา
มีแพทย์หญิงให้เลือก แจ้งความประสงค์ได้ตอนนัดหมาย
ชั้น 8 อาคาร EM Tower ศูนย์การค้าเอ็มสเฟียร์ ถนนสุขุมวิท 628 กรุงเทพฯ 10110 ติด BTS พร้อมพงษ์ เปิดทุกวัน 10:00–19:00 น.
ค่าปรึกษาแพทย์ 1,500–3,000 บาท ขึ้นอยู่กับความซับซ้อนของแต่ละกรณี และค่าบริการคลินิก 300 บาท ค่ารักษาจะแจ้งแยกต่างหากหลังการตรวจประเมิน ทางคลินิกไม่เผยแพร่ราคาค่ารักษา
โทร / WhatsApp +66 92 294 6555 · LINE @thefitbkk
ข้อมูลคลินิกและการเดินทาง →ทักมาเล่าอาการที่เป็นอยู่ทาง LINE หรือ WhatsApp เราจะบอกว่าควรมาตรวจหรือไม่
ข้อมูลในหน้านี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่การวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล ความเหมาะสมของการรักษาแต่ละวิธีต้องพิจารณาเป็นรายบุคคลหลังการตรวจประเมิน และผลลัพธ์แตกต่างกันในแต่ละบุคคล THE FIT CLINIC ชั้น 8 อาคาร EM Tower ศูนย์การค้าเอ็มสเฟียร์ ถนนสุขุมวิท ใกล้ BTS พร้อมพงษ์ เปิดทุกวัน 10:00–19:00 น.