เมื่อผลแปปสเมียร์หรือผลตรวจ HPV ออกมาผิดปกติ สิ่งที่มักตามมาคือการนัดส่องกล้องปากมดลูก หรือ colposcopy คำนี้ฟังดูน่ากลัวกว่าความเป็นจริงมาก เพราะแท้จริงแล้วมันคือการดูปากมดลูกให้ชัดขึ้นด้วยกล้องขยาย ไม่ใช่การผ่าตัด และการถูกนัดมาส่องกล้องไม่ได้แปลว่าตรวจพบมะเร็ง
ขั้นตอนคล้ายกับการตรวจภายในตามปกติ ผู้ป่วยนอนบนเตียงตรวจ แพทย์ใส่เครื่องมือถ่างช่องคลอดเหมือนตอนทำแปปสเมียร์ จากนั้นวางกล้องขยายไว้ด้านนอกร่างกาย กล้องไม่ได้สอดเข้าไปข้างใน แพทย์จะป้ายน้ำยาอ่อนๆ บนปากมดลูก ซึ่งทำให้บริเวณที่เซลล์เปลี่ยนแปลงเปลี่ยนสีให้เห็นชัดขึ้น หลายคนรู้สึกเย็นหรือแสบเล็กน้อยตอนป้ายน้ำยา ทั้งหมดใช้เวลาประมาณสิบถึงสิบห้านาที
หากแพทย์เห็นบริเวณที่ควรตรวจเพิ่ม อาจตัดชิ้นเนื้อเล็กๆ ส่งตรวจ ซึ่งเป็นช่วงที่คนกังวลมากที่สุด ความรู้สึกมักเป็นการบีบหรือปวดหน่วงสั้นๆ คล้ายปวดประจำเดือน ไม่ใช่ความเจ็บแบบเฉียบพลันยาวนาน หลังจากนั้นอาจมีเลือดออกกะปริดกะปรอยหรือตกขาวสีคล้ำอยู่สองสามวัน ซึ่งเป็นเรื่องที่คาดหมายได้
ผลชิ้นเนื้อมักใช้เวลาหนึ่งถึงสองสัปดาห์ และผลที่ออกมาส่วนใหญ่คือการเปลี่ยนแปลงของเซลล์ระดับเล็กน้อยถึงปานกลาง ซึ่งจำนวนมากหายไปเองโดยไม่ต้องรักษา แพทย์จะใช้ผลนี้ตัดสินใจร่วมกับผู้ป่วยว่าจะติดตามต่อ หรือรักษาเลย ช่วงรอผลเป็นช่วงที่หนักที่สุดสำหรับหลายคน การรู้ล่วงหน้าว่าผลส่วนใหญ่ไม่ใช่มะเร็งช่วยลดความกังวลลงได้
ควรพบแพทย์ตามนัดส่องกล้องทุกครั้งแม้จะรู้สึกสบายดี และควรติดต่อแพทย์เร็วขึ้นหากหลังทำมีเลือดออกมากกว่าประจำเดือนปกติ มีไข้ หรือปวดท้องน้อยรุนแรงขึ้นเรื่อยๆ