ไม่กี่ประโยคที่ทำให้ตกใจได้เท่ากับการรู้ว่าผลแปปสเมียร์ผิดปกติ และความตกใจส่วนใหญ่นั้นไม่จำเป็น มะเร็งปากมดลูกเป็นหนึ่งในไม่กี่มะเร็งที่การตรวจคัดกรองป้องกันได้จริง ไม่ใช่แค่พบเร็ว เพราะก่อนจะเป็นมะเร็งจะมีการเปลี่ยนแปลงที่รักษาได้อยู่นานหลายปี
ผลผิดปกติส่วนใหญ่หมายถึงการเปลี่ยนแปลงของเซลล์ ไม่ใช่มะเร็ง กลุ่มที่พบบ่อยไล่ตั้งแต่การเปลี่ยนแปลงเล็กน้อย ไปจนถึงการเปลี่ยนแปลงระดับต่ำซึ่งหายเองได้บ่อย และการเปลี่ยนแปลงระดับสูงซึ่งรักษาเพื่อไม่ให้ลุกลามต่อ มีเพียงส่วนน้อยเท่านั้นที่ใกล้เคียงกับมะเร็ง
ขั้นตอนต่อไปขึ้นกับระดับความผิดปกติและผล HPV ที่ตรวจร่วม ทางเลือกมีทั้งการตรวจซ้ำหลังเว้นระยะ เพราะการเปลี่ยนแปลงระดับต่ำจำนวนมากหายเอง การตรวจ HPV เพื่อประเมินความเสี่ยงให้ชัดขึ้น หรือการส่องกล้องตรวจปากมดลูก ซึ่งทำที่คลินิก ใช้เวลาราวสิบห้านาที และอาจตัดชิ้นเนื้อเล็กน้อยหากมีจุดที่ต้องตรวจเพิ่ม
หากต้องรักษา มักเป็นหัตถการเล็กเพื่อนำบริเวณที่ผิดปกติออก ทำแบบผู้ป่วยนอก ได้ผลดีมากและมีผลต่อการตั้งครรภ์ในอนาคตน้อย แต่ควรคุยล่วงหน้าหากวางแผนมีบุตร
สิ่งสำคัญที่สุดคือการไม่ข้ามการตรวจติดตาม การเปลี่ยนแปลงของปากมดลูกดำเนินไปช้า ซึ่งเป็นเหตุผลที่รักษาได้ดี และเป็นเหตุผลเดียวกันที่ทำให้เลื่อนนัดได้ง่าย แล้วเลื่อนอีก
ควรนำวันที่และผลการตรวจครั้งก่อนมาด้วย เพราะมีผลต่อการแปลผลจริง ๆ และควรพบแพทย์โดยเร็วหากเคยมีผลผิดปกติแล้วยังไม่ได้ตรวจติดตามตามนัด หรือมีเลือดออกหลังมีเพศสัมพันธ์ เลือดออกระหว่างรอบเดือน หรือตกขาวผิดปกติเรื้อรัง ซึ่งควรตรวจไม่ว่าจะตรวจคัดกรองครั้งล่าสุดเมื่อไร