โรคกระเพาะปัสสาวะอักเสบเรื้อรัง (Interstitial Cystitis หรือ IC) หรือที่เรียกว่า Painful Bladder Syndrome (PBS) คือภาวะเรื้อรังที่ผู้ป่วยรู้สึกปวดกดดันในกระเพาะปัสสาวะ ปวดบริเวณอุ้งเชิงกราน และปัสสาวะบ่อยผิดปกติ โดยอาการอาจเป็นเพียงความไม่สบายเล็กน้อยไปจนถึงความเจ็บปวดรุนแรงที่ส่งผลต่อคุณภาพชีวิตอย่างมาก สิ่งที่ทำให้ IC แตกต่างจากกระเพาะปัสสาวะอักเสบจากการติดเชื้อทั่วไปคือ ไม่พบแบคทีเรียในปัสสาวะ นี่คือสาเหตุที่ผู้หญิงหลายคนต้องใช้เวลาหลายเดือนหรือแม้แต่หลายปีก่อนจะได้รับการวินิจฉัยที่ถูกต้อง ผนังกระเพาะปัสสาวะเกิดการอักเสบและไวต่อสิ่งกระตุ้นเกินปกติ ทำให้ร่างกายตีความสัญญาณง่ายๆ เช่น ปัสสาวะที่เพิ่งเต็มกระเพาะบางส่วน ว่าเป็นสัญญาณเจ็บปวดเร่งด่วน
อาการหลักของ IC ได้แก่ ปวดหรือกดดันในอุ้งเชิงกรานและกระเพาะปัสสาวะเรื้อรัง รู้สึกปวดปัสสาวะอย่างเร่งด่วนโดยไม่สามารถอั้นได้ และต้องไปห้องน้ำบ่อยมาก บางรายอาจมากถึง 40–60 ครั้งต่อวันในกรณีรุนแรง ความเจ็บปวดมักเพิ่มขึ้นเมื่อกระเพาะปัสสาวะเริ่มเต็ม และอาจบรรเทาลงชั่วคราวหลังปัสสาวะก่อนจะกลับมาใหม่ อาหารและเครื่องดื่มบางชนิดมักกระตุ้นให้อาการแย่ลง โดยเฉพาะกาแฟ แอลกอฮอล์ น้ำอัดลม สารให้ความหวานเทียม และอาหารที่มีความเป็นกรดสูง เช่น ส้มและมะเขือเทศ อาการปวดอาจลามไปยังท้องน้อย ฝีเย็บ หรือต้นขาด้านใน และการมีเพศสัมพันธ์มักเจ็บปวดด้วย เนื่องจากอาการเหล่านี้ทับซ้อนกับการติดเชื้อทางเดินปัสสาวะซ้ำๆ กระเพาะปัสสาวะไวเกิน และเยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่ IC จึงถูกวินิจฉัยผิดบ่อยครั้ง
การวินิจฉัย IC ต้องอาศัยผู้เชี่ยวชาญด้านนรีเวชวิทยาอุ้งเชิงกราน แพทย์จะเริ่มจากการซักประวัติอย่างละเอียด โดยเน้นที่รูปแบบอาการ ผลเพาะเชื้อในปัสสาวะที่ให้ผลลบซ้ำๆ และความสัมพันธ์ระหว่างการเต็มของกระเพาะกับความเจ็บปวด อาจมีการส่องกล้องตรวจกระเพาะปัสสาวะ (Cystoscopy) ภายใต้การดมยาสลบเพื่อดูลักษณะเฉพาะของ IC เช่น รอยเลือดออกเล็กๆ บนผนังกระเพาะหรือแผล Hunner การทดสอบความไวต่อโพแทสเซียมและการตรวจพลศาสตร์ปัสสาวะก็ช่วยให้วินิจฉัยได้ชัดเจนขึ้น เนื่องจากไม่มีการตรวจเดียวที่ยืนยัน IC ได้อย่างเด็ดขาด ประสบการณ์ของผู้เชี่ยวชาญจึงมีความสำคัญอย่างยิ่ง
การรักษา IC นั้นขึ้นอยู่กับแต่ละบุคคล และผู้ป่วยส่วนใหญ่ได้ผลดีจากการรักษาแบบผสมผสาน การปรับอาหาร โดยเฉพาะการหลีกเลี่ยงอาหารที่กระตุ้นอาการ มักเป็นจุดเริ่มต้นที่ได้ผลดี ยารับประทาน เช่น Pentosan polysulfate สามารถลดการอักเสบของกระเพาะปัสสาวะ การใส่ยาเข้ากระเพาะโดยตรง (Intravesical instillation) ด้วย Lidocaine หรือ Heparin ให้ผลบรรเทาอาการได้ดีสำหรับผู้ป่วยหลายราย การรักษาด้วยฟิสิโอเทอราพีพื้นเชิงกรานก็มีประโยชน์มาก เพราะ IC มักมาพร้อมกับความผิดปกติของกล้ามเนื้อพื้นเชิงกรานที่ทำให้ความเจ็บปวดรุนแรงขึ้น สำหรับกรณีที่ตอบสนองต่อการรักษาข้างต้นไม่เพียงพอ อาจพิจารณาการฉีด Botulinum toxin เข้ากระเพาะปัสสาวะหรือการกระตุ้นระบบประสาท Sacral Nerve Stimulation
ที่ THE FIT CLINIC ชั้น 8 EM Tower EMSPHERE สุขุมวิท กรุงเทพฯ ทีมแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านนรีเวชวิทยาอุ้งเชิงกรานของเราให้บริการประเมินอย่างครบถ้วนและวางแผนการรักษาเฉพาะบุคคลสำหรับผู้หญิงที่มีภาวะ IC และปวดอุ้งเชิงกรานเรื้อรัง เราเข้าใจดีว่าเบื้องหลังการเดินทางวินิจฉัยที่น่าหงุดหงิด — ผลเพาะเชื้อที่เป็นลบซ้ำๆ ยาปฏิชีวนะที่ไม่ได้ผล และอาการที่ถูกมองข้าม — มีภาวะที่แท้จริงและสามารถรักษาได้ หากคุณมีอาการปวดกระเพาะปัสสาวะเรื้อรัง ปัสสาวะบ่อยผิดปกติ หรือปวดอุ้งเชิงกรานที่ไม่ดีขึ้นจากการรักษาทั่วไป ติดต่อเราได้ทาง Line @THEFITBKK หรือจองนัดออนไลน์ได้เลย